• Jan van Veen verzorgt rondleidingen.

    Mandy van der Zwaard
  • Mandy van der Zwaard

Fort Kudelstaart

Fort Kudelstaart was 50 jaar in gebruik door stichting VAFA MIL. (Vakantie Faciliteiten Militairen).

Deze stichting was een initiatief van de vakbond. Zij beheerden meerdere campings en twee jachthavens, welke van oudsher bedoeld waren voor militairen. Deze stichting heeft het fort bijna nooit opengesteld voor belangstellenden. Een paar jaar geleden heeft de stichting het fort terug moeten geven aan het ministerie van defensie, die het vooral gebruikte als opslagplaats voor meubels. Stichting Herstelling (www.herstelling.nl) van gemeente Amsterdam zorgde voor het onderhoud waardoor het nu nog in bijna originele staat is. Door dit alles is Fort Kudelstaart enorm uniek. Sinds zeven jaar is het onderhoud een taak voor havenmeester Henk Kuiper.

HOE HET BEGON Eerst werd er een enorm gat gegraven, waar 200.000 m3 zand in werd gestort. Na jaren inklinken was het hard genoeg om er in 1896 een verdedigbaar aardwerk van te maken en er geschut op te zetten. Pas in 1905 kon er gebouwd worden. Deze informatie komt uit het dagboek van de uitvoerder die in diezelfde tijd het fort in de Kwakel bouwde. Zijn schepen met materiaal kwamen aan in het Fort Kudelstaart. Zodoende had hij veel informatie over beide forten. Dit alles gebeurde in het uiterste geheim. Zelfs in het heden is er nog weinig informatie te vinden. Wel een opvallend detail van binnen in het fort: er zitten uitsparingen in de muren voor de klinken van de ramen en deuren zodat de militairen er niet tegen aan liepen. Het geeft aan dat, hoewel er geen voorbeeld was, goed over na gedacht was over hoe het moest functioneren.

DRINKWATER De linie om Amsterdam was in een cirkel van 25 km om de stad gelegd, onbereikbaar voor de vijandige kanonnen en ook om ruimte te houden voor akkerbouw en veeteelt. Ook hadden ze een ontijzeringsinstallatie: de hele dag sproeide daar grondwater, wat bijzonder ijzerrijk was en dit ijzer sloeg neer als roest. Het restant werd gezuiverd, dus schoon drinkwater. De forten hadden ook een dergelijke installatie.

HET WATER De forten van de stelling waren ook eigenlijk niet het belangrijkst. De inundaties, het onder water zetten van het land, daar ging het om, 40 cm. Te diep om doorheen te lopen en te ondiep om te varen. Dat de waterlinie kwetsbaar was bleek in 1672, het rampjaar van onze geschiedenis; Lodewijk de 14e stuurde 100.000 militairen. De linie werd instelling gebracht. Helaas begon het hard te vriezen, met als gevolg dat het leger er zo overheen kon marcheren. Maar net toen Lodewijk dacht dat de winst behaald was, begon het te dooien. Er zijn daardoor veel mannen gesneuveld. Overigens waren niet alle boeren even blij met dit verdedigingsmechanisme, hun broodwinning kwam in gevaar. Medewerking verliep beter nadat er een schadevergoeding in het vooruitzicht werd gesteld.

RONDLEIDINGEN IN HET FORT Jan van Veen verzorgt rondleidingen in het Fort. Ondersteund door Han Kok en Rob van Unen vertellen zij op vrijwilligersbasis de fascinerende geschiedenis van ons Fort. Van Veen heeft een boekje geschreven waarin de hele geschiedenis staat, aangevuld met foto's en uitleg. Dit alles om dit bijzondere hoofdstuk in de geschiedenis niet te laten verdwijnen. Hij heeft zich heel erg verdiept in de geschiedenis van het fort is daarbij zelfs verassingen in eigen familie tegengekomen. Door de vele anekdotes en wetenswaardigheden wordt het Fort levensecht. Ons Fort, een uniek stukje Kudelstaart. Mocht u hier kennis mee willen maken of wilt u een rondleiding? Bel dan voor informatie met havenmeester Kuiper 0297-361463.

Tijdens dorpsevenementen is het Fort geopend en kunt u meestal zo aansluiten voor een rondleiding. Rondleidingen op andere dagen en groepen gaan op aanvraag.