• Een uniek kijkje in de kleine klok met het slagmechanisme.

    ik
  • De dorpskerk, met onder de klok de windgleuven, waarachter de klokken hangen.

    Mandy van der Zwaard

Puur Aalsmeers Pand: De Dorpskerk

AALSMEER De toren van de Dorpskerk is 150 jaar oud. Een extra reden voor een portret van dit historische gebouw, welke het straatbeeld van het dorp Aalsmeer al sinds 1549 siert. Een kleine impressie van dit Rijksmonument. In Aalsmeer, Aalsmeer Oost en Kudelstaart zijn veel dingen de moeite waard om te weten. De PAP serie belicht elke week een onderdeel. Deze week de Dorpskerk, waarvan de toren eigendom is van de gemeente Aalsmeer.

Mandy van der Zwaard

KATHOLIEK Voor het ontstaan van de Dorpskerk gaan we terug naar 1133. Uit archiefstukken blijkt dat er toen al sprake was van een Kerkdorp. Uit deze zelfde oude archieven blijkt dat er voor de huidige Dorpskerk nog een kerk heeft gestaan, en aangezien die niet in een open veld geplaatst wordt mag men ervan uitgaan dat de oudste nederzetting van Aalsmeer ongeveer 400 meter ten zuiden van de hoek Kruisweg- Aalsmeerderweg gelegen was. De eerst aantekeningen over vernieuwen kwamen voor in de 15e eeuw. In de rekeningen van de Rotterdamse kerkmeester lezen we onder het boekjaar 1429/30 dat de toenmalige landeigenaren hulp hebben gevraagd voor de bouw van een kerk. Dat wijst niet op een houten gebouw, dat zou de gemeenschap zelf wel hebben bekostigd. Aantekeningen wijzen erop dat de Katholieke kerk gereed was in 1449 en vernoemd werd, zoals in die tijd gebruikelijk, naar Sint Petrus en Sint Paulus.

SPAANSE FURIE Daar valt een gat van 1449 naar 1549, het kan een verschrijving zijn, wetende dat alles met de hand gekopieerd werd, maar aannemelijk is ook dat er hiaten waren in de bouwtijd. De bouw geschiedde altijd op vrijwillige basis en als het geld op was moest men wachten op nieuwe middelen. Echt weten zullen we het nooit; het papieren archief is met de brand van 1575, (Spaanse furie over Aalsmeer), verloren gegaan. Zeker is echter wel dat in 1550 de Sint-Jacobskerk in De Hen Haag opnieuw gebouwd is na een vernietigende brand, en dat de grondstructuur van de beide kerken exact gelijk is.

NAAMSVERANDERING Helaas ontkwam ook de herbouwde Dorpskerk in Aalsmeer niet aan de Spaanse furie en werd hij zwaar verwoest. Maar de herstelwerken zullen wel spoedig zijn aangevat, want in 1586 was het gebouw weer in gebruik, inmiddels voor de Protestantse eredienst, waardoor de naam veranderde in Gereformeerde Kerk. Maar blijkbaar was de verbouwing maar van tijdelijke aard want in 1595 vond er echter alweer een grote verbouwing plaats. Er was een bedrag nodig van 14042 pond, elk van 40 grooten, wat neer komt op 6.500 euro, voor die tijd een enorm bedrag. Het blijft een raadsel want het eerste notulenboek van de kerkenraad is verloren gegaan. Na nog een uitbreiding in 1653 bleef het heel lang bij repareren.

SYNODE Tot 1816 werd de Dorpskerk de Gereformeerde Kerk genoemd, daarna stelde Koning Willem I de Synode in wegens kerkelijk verval en werd de naam veranderd in Nederlands Hervormde Kerk. Lange tijd gebeurde er weinig, maar in 1843 moesten er echter rigoureuze beslissingen gemaakt worden. De daken lekte, er bleven scheuren komen, en de toren, de aanbouwen en de westtravee moesten wegens bouwvalligheden afgebroken worden. De oude toren is door de opzichter, die de nieuwe toren ging bouwen, nauwkeurig opgemeten, beschreven en in tekening gebracht. In de toren hingen twee klokken, beide gegoten door Gerard Koster in Amsterdam die weer teruggeplaatst zijn. De grote klok en hangt er nog en doet dus al 349 jaar dienst! De oude kleine is geroofd in de oorlog en in 1951 vervangen door de huidige bel.

KERKORGEL OOK 150 JAAR Traditiegetrouw duurde het jaren voor er daadwerkelijk begonnen werd met de nieuwbouw; pas in 1850 werd de eerste steen gelegd voor de nieuwe kerk. Met bouwen van de toren begon men pas jaren later. In april 1868 legde burgemeester Mr. Jac. Tak symbolisch de eerste stenen. De romp was in augustus klaar waarna in de herfst de spits afgerond kon worden. Met de opening van deze nieuwe kerk kwam er ook een kerkorgel, gebouwd door firma Knipscheer. Niet iedereen beschouwde dat als een aanwinst, het merendeel echter wel, blijkt uit een citaat van een gedicht wat werd voorgedragen uit naam van de meerdere 'intekenaren van de vrijwillige bijdragen';

"Mogen wij ons thans verheugen, in den lieven orgeltoon. Rolt hij door de kerkgewelven, Zoo welluidend en zoo schoon. Is er aan den wensch van velen, Door dit orgel nu voldaan, Neemt dan, Weleerwaarde Heeren! Onzen dank goedgunstig aan."

(...)

Laat den lastertong vrij smalen, En haar zwadder in het rond, Waar 't slechts moog'lijk is, verspreiden, En zij luisterende ooren vond, Gaat gij bedaard uw wegen; Doe, wat pligt en regt gebiedt, Dan ontbreekt u op uw arbeid. 's Hemels milde zegen niet.

Bronvermelding: Boeken van Stichting Oud Aalsmeer, Herman van der Linde en de website van de Dorpskerk.